ENGIE realiseert duurzame WKO in Lee Towers woontoren in Rotterdam

De Lee Towers - Rotterdam

Met een innovatieve oplossing voor warmte-koudeopslag (WKO) in combinatie met stadswarmte heeft ENGIE een belangrijke bijdrage geleverd aan het duurzame karakter van de Lee Towers, een woontorencomplex in het westen van Rotterdam. Vooral over de BIM-aanpak van ENGIE was opdrachtgever tB3 zeer te spreken: door te werken met een driedimensionaal BIM-model (Building Information Management) kon ENGIE de doorlooptijd kort houden. Het 3D-model vormde na oplevering de basis voor het onderhoud aan de WKO-installatie, die in eigendom van ENGIE blijft.

De Lee Towers zijn het resultaat van de transformatie van de Europoint kantoortorens in torenflats van 23 verdiepingen hoog. In de middelste toren realiseerde investeringsmaatschappij tB3 –een joint venture van tB investments en Bakkers Hommen Waerdevast 443 huurwoningen in het middensegment, met op de benedenverdiepingen ruimte voor commerciële activiteiten. De projectontwikkelaar nam ENGIE in de hand voor de exploitatie en technische realisatie van de verwarmingsinstallatie.

Solide partij met track record

Uit onderzoek dat tB3 liet uitvoeren, volgde het advies om voor een dergelijk grootschaligwoningproject naar WKO te kijken, als duurzame oplossing voor het verwarmingsvraagstuk van de tweede woontoren. Dat zou in de exploitatie enorme energiebesparingen opleveren. “Toen zijn we gaan kijken naar de partijen die WKO aanbieden en wie ervaring heeft met deze omvang”, vertelt Henk van Kooij van tB3. “We wilden een solide partij met een track record op dit vlak en ENGIE staat hierin goed bekend. Zelf hadden we geen ervaring met dit type verwarming, dus we hebben referenties opgevraagd. Het grote WKO-project van ENGIE in Utrecht Leidsche Rijn sprong eruit. Andere aanbieders hebben WKO alleen op kleinere schaal gedaan, en dan vaak in de rol van intermediair. ENGIE belegde de uitvoering daarentegen in de eigen organisatie. Dus los van de prijsvorming, daar kijk je als goed koopman ook naar, hadden we vooral het gevoel dat we met ENGIE een goed project zouden draaien, zowel in de projectaanpak als in de organisatie. Dat gevoel hebben ze volledig waargemaakt. Bovendien zijn de energiebesparingen net alsbij Leidsche Rijn aanzienlijk. De warmtevoorziening bespaart meer dan 50% aan CO2 ten opzichte van een gasgestookte voorziening. En zelfs als er grijze stroom wordt gebruikt, levert de koudevoorziening een besparing op van circa 80% ten opzichte van conventionele koeling.”

Belangrijke bijdrage aan vloeiende logistiek

Van Kooij legt uit hoe ENGIE het project tot een succes maakte. “Typisch aan zo’n bouwproject is dat er meer partijen op één locatie bezig zijn. Heel belangrijk in zo’n proces is de logistiek: je moet goed afstemmen wie wat op welk moment komt doen. Tegelijk moet elke partij de flexibiliteit hebben om op het laatste moment iets aan te passen want er lopen altijd dingen net even anders. We hebben zelf de directie gevoerd over de transformatie en hadden daarvoor regelmatig alle partijen aan tafel. ENGIE heeft zich daarin steeds voortreffelijk opgesteld.”

Positieve effecten BIM-aanpak

Voor tB3 was de BIM-aanpak van ENGIE een belangrijke succesfactor. Met een driedimensionaal model van het uiteindelijke resultaat, met alle bouwinformatie daaraan vastgekoppeld, werd de kans op fouten aanzienlijk verkleind. Van Kooij: “De BIM-aanpak heeft absoluut positief uitgewerkt. Inmiddels omarmen we BIM totaal. Het grote voordeel is dat je vooraf beter rekening houdt met de bestaande constructie. Ook krijg je een betere afstemming op bouwkundige delen die door verschillende partijen worden verzorgd: in het model zie je vooraf goed waar de knelpunten liggen.” De BIM-aanpak stelde ENGIE bovendien in staat de terugkerende elementen van de WKO-installatie op eigen locatie te prefabriceren. “Aan het begin hadden we zorgen of ENGIE op tijd zou zijn met het pijp- en leidingwerk”, vertelt Van Kooij. “Maar vervolgens hebben ze ons verrast met het tempo waarmee ze op locatie de etages gereed konden maken. Aan het eind gingen ze zó snel dat de aannemer moest opschieten!”

Van realisatie naar exploitatie

Na oplevering bleek het BIM-model net zo van pas te komen in de exploitatie. Van Kooij: “Hoe kun je de beheerder beter voorzien van informatie dan door het overdragen van een compleet BIM-model? Je hebt de onderdelen van verschillende partijen veel beter in beeld. En minstens zo belangrijk: we hebben niet alleen vanwege de duurzaamheid en energiebesparingen voor een WKO-oplossing gekozen. Wij weten alles van bouwen, maar niets van zo’n complexe verwarmingsinstallatie. Daarom wilden we beheer en onderhoud voor 30 jaar kunnen uitbesteden aan een partij die er verstand van heeft. De installatie is in eigendom van ENGIE gebleven, wat feitelijk betekent dat onze relatie met ENGIE voortduurt. En dat heeft vanaf de eerste dag voordelen: ENGIE koopt de energie groen in, waardoor we bij de koudevoorziening ook de overige 20% CO2-uitstoot vermijden.”

Oplossing ENGIE

Warmte-koudeopslag over 23 verdiepingen, gerealiseerd in korte doorlooptijd dankzij een BIM-aanpak en vervaardiging van prefab-delen buiten de bouwlocatie. De WKO-installatie blijft in eigendom van ENGIE. Het BIM-model vormt daarbij de leidraad voor efficiënt onderhoud. De warmtevoorziening bespaart meer dan 50% aan CO2 ten opzichte van een gasgestookte voorziening. De koudevoorziening levert met grijze stroom een besparing op van circa 80% ten opzichte van conventionele koeling. Omdat ENGIE de stroom groen inkoopt, wordt ook de overige 20% CO2-uitstoot vermeden.

Klik hier om de referentie case te downloaden: Lee Towers - WKO

Gebouwen markt 

Wilt u meer weten over de dienstverlening van ENGIE in de Gebouwen markt? Bezoek hier onze webpagina