Het Klimaatakkoord is heel duidelijk over omgevingsparticipatie. Voorzitter van het klimaatberaad, de heer Ed Nijpels, kent een groot belang toe aan draagvlak om de energietransitie te laten slagen.

Het Klimaatakkoord bevat regels over participatie voor energieprojecten op land. Er wordt een nieuw begrip geïntroduceerd: de participatiewaaier. Daarmee wordt de waaier aan opties bedoeld om betrokkenheid van de omgeving vorm te geven: in het proces, financieel, eigendom etc.

Omgevingsparticipatie voor ‘energie op land’

Bron: ontwerp klimaatakkoord

Stakeholderengagement moet niet door enkele medewerkers worden toegepast, maar het zou een organisatiecompetentie moeten zijn. Het is een cruciale factor om succesvol te zijn in het acquireren en realiseren van projecten in de energiesector, maar ook in andere sectoren.

Omdat stakeholderengagement en de verschillende participatievormen nog niet standaard worden toegepast door de markt, worden er regels gesteld. Niet alleen het Klimaatakkoord stelt eisen aan participatie, maar ook de Nieuwe Omgevingswet (die in 2021 in werking treedt) stelt participatie verplicht. Hoe partijen daar invulling aan geven, staat hen vrij, maar dát participatie moet worden toegepast staat vast.

De betrokkenen ten aanzien van deze eigendomsverdeling kunnen bewoners zijn, maar ook gemeenten of bijvoorbeeld energiecoöperaties. Per project zal moeten worden uitgezocht wat wenselijk is: stakeholders hebben meestal meerdere en verschillende belangen. De eigendomsverdeling zoals beschreven in het Klimaatakkoord zal niet zonder meer leiden tot de meeste toegevoegde waarde voor de omgeving. Die toegevoegde waarde kan soms ook gezocht (en gevonden) worden in creatieve, integrale energie-technologie oplossingen die meer recht doen aan de belangen van de omgeving. Het financieel belang kán een rol spelen, maar hoeft niet leidend te zijn.